درس 13
 
1-انقلاب مشروطه چه نوع جنبش و انقلابی بود و در زمان کدام پادشاه قاجار رخ داد و چه نتیجه ای داشت؟
انقلابمشروطیتجنبشیسیاسی  اجتماعیبود
 دردورهٔحکومتمظفرالدینشاهدرایرانرخداد
 وبهدنبالآن،نظامپادشاهیمشروطهجایگزیننظامپادشاهیاستبدادیشد.
 
 
2-تفاوت نظام پادشاهی استبدادی با نظام پادشاهی مشروطه چیست؟
نظامپادشاهیاستبدادی،حکومتیاستکهدرآن،
 پادشاهازقدرتواختیاراتفراوانیبرخورداراستوبراساسمیلوارادهٔخودحکومتمیکند
. بهعبارتدیگر،ادارهٔکشورتابعهیچقانونینیستوخواستپادشاهحکمقانونرادارد.
 
نظامپادشاهیمشروطهنوعیازحکومتاستکهدرآن
 قدرتواختیاراتپادشاهبراساسقانونمحدودمیشود
 وادارهٔکشوردراختیارنهادهاییمانندمجلسشوراوهیئتوزیران)دولت( قرارمیگیرد.
 
 
3-زمینه های سیاسی واقتصادی مؤثر در شکل گیری انقلاب مشروطه چه بود؟
جداشدن بخشهایی از ایرانمابهدلیلعقب ماندگیایرانوناتوانیحکومتقاجاردربرابرروسیهوانگلستان
واگذاریامتیازهایبسیاربهانگلیسی هاوروسها،علاوهبراینکهباعثتسلطبیگانگانبرمنابعثروتاقتصادیکشورشد،ضربهٔشدیدیبهصنعت،کشاورزیوبازرگانیایرانواردکردوبیکاریرادرسراسرکشورگسترشداد.
. سخت گیریوبی رحمیمأمورانمالیاتینیزبرشدتفقرعمومیافزود. مردمایرانضعفوبی کفایتیحکومتقاجارراعلتاصلیاینمسائلومشکلاتمیدانستند.
 
4-عوامل وزمینه های فکری وفرهنگی مؤثر در شکل گیری انقلاب مشروطه چه بود؟
1 زمینههایداخلی:
 آموزههایدیناسلامومذهبشیعهمردمرابهمبارزهباظلموتلاشبرایبرقراریعدالتفرامیخواند
. مردممسلمانایرانبادرسگرفتنازقیامامامحسین   وواقعهٔکربلا،هموارهآمادهبودندکهدربرابرظلموبیعدالتی
بایستند.
2 زمینههایخارجی:
 آشناییایرانیانباافکارودستاوردهایتمدنجدیداروپا،
همزمانباتأسیسحکومتقاجار،انقلابکبیرفرانسهرخداد. اینانقلاب،اندیشهٔآزادیخواهیوحکومتمشروطهرادرسراسراروپاگسترشداد. عدهایازایرانیانکهباکنجکاویدرجستوجویدلایلعقب ماندگیایرانوپیشرفتکشورهای
اروپاییبودند،متوجهنظاممشروطهوحکومتقانونمنددرآنکشورهاشدند. آنانسرانجامبهایننتیجهرسیدندکهایراننیزباداشتنحکومتمشروطهمیتوانددرمسیرپیشرفتوترقیقرارگیرد. اینعدهکهاغلبتحصیل کردگاناروپاومدرسهٔدارالفنونبودند،بهروشنفکرانمعروفشدند. آنانتلاشمی کردندکهازطریقکتابوروزنامه،مردمرابامحاسنحکومتقانون )حکومتمشروطه( ومعایبحکومتاستبدادیآشناکنند.
 
 
 
 
 
5-چه چیز سبب افزایش انگیزه و خشم مردم برای مبارزه با استبداد شد وکدام روحانیون در این راه پیشقدم شدند؟
موفقیتنهضتتنباکوودرپیآن،قتلناصرالدینشاهبهدستمیرزارضاکرمانی،انگیزهوارادهٔمردمرابرایمبارزهبااستبداد
وسلطهٔخارجیدوچندانکرد. مظفرالدینشاه،فرمانروایینرمخووناتوانبود. دردورهٔپادشاهیاو،سوءاستفادهوستمگریمأمورانحکومتودخالتبیگانگاندرامورکشورادامهیافتوبرخشمونارضایتیمردمافزود. درآنزمان،دونفرازروحانیانمشهورتهران،آیتاللّٰهسیدمحمدطباطباییوآیتاللّٰهسیدعبداللّٰهبهبهانی،انجمنیازآزادیخواهانتشکیلدادندوبهفکرایجادتغییراتیبهنفعمردمافتادند.
 
6-کدام حادثه سبب سرعت بخشیدن به انقلاب مشروطیت ومهاجرت برخی از علما و مردم به شهرری شد؟
 . یکیازمهمترین اینحوادث،ماجرایبهچوببستنبازرگانانبود. عینالدوله،صدراعظممستبد،برایترساندنمخالفانوجلوگیریازگسترش اعتراضها،تعدادیازبازرگانانرابهبهانهٔگرانشدنقندبهچوببست. بهدنبالاینواقعه،بازاربستهشدوگروهیازعلمابهرهبریآیتاللّٰهطباطباییبهنشانهٔاعتراضازتهرانبهریمهاجرتکردندودرحرمحضرتشاهعبدالعظیمبَستنشستند٭. مهمترینخواستهٔآنان،تأسیسعدالتخانهبرایرسیدگیبهشکایتهایمردمبود.
 
 
7-درجریان  شکل گیری مشروطیت چه عواملی سبب مهاجرت برخی از علما و مردم به قم شد؟  ونتیجه آن چه شد؟
مظفرالدین شاهقولدادکهبهخواستههایمهاجرانرسیدگیکندوآنانبااحترامبهپایتختبازگشتنداماچونحکومتقاجار
بهوعدههایخودعملنکرد،اعتراضهایمردمیدوبارهشروعشد. درجریانایناعتراضها،طلبهٔجوانیبهنامسیدعبدالحمیدبهشهادترسیدودرنتیجه،تعدادیازعلمااینباربهنشانهٔاعتراضبهقممهاجرتکردند. همزمان،تعدادیازمردمتهراندراعتراضبهحکومتقاجاردرسفارتانگلستانبَستنشستند. ازجملهخواستههایمعترضان،تأسیسعدالتخانهوتشکیلمجلسشورابود.
 
 
 
 
علاوهبرعلماوروشنفکرانکهرهبریانقلابمشروطیتراعهدهداربودند،گروههاوقشرهایاجتماعیمختلفمانندتجار،
پیشه ورانوکارگراننیزدراینانقلابنقشمؤثریداشتند.
سرانجام،مظفرالدینشاهتسلیمخواستههایملتشدودر14 مرداد 1285ش. فرمانمشروطهراصادرکرد. پسازآن،مجلس
شورایملیتشکیلشدوقانوناساسیمشروطهنیزباعجلهتدوینوتصویبگردید
 
 
 
 
 
8-هدف مردم از انقلاب مشروطیت چه بود و به فراهم شدن چه چیزهایی  امید داشتند؟
انقلابمشروطیتباهدفبرقراریحکومتقانونورهاکردنکشورازچنگاستبدادداخلیوسلطهٔخارجیشکلگرفت
. مردمامیدواربودندکهباپیروزیاینانقلاب،زمینهبرایایجادامنیت،عدالت،آزادی،رونقاقتصادیورفاهعمومیفراهمشوداماحکومتمشروطهازهمانابتدایپیروزیبامسائلومشکلاتمختلفداخلیوخارجیروبهروشدوهدفهایاصلیآنتحققنیافت.
 
 
 
 
9-چه موانع ومشکلاتی سبب تحقق نیافتن هدفهای اصلی مشروطیت شد ؟
1( مخالفتودشمنیمستبدان
2( اختلافودودستگیمیانمشروطهخواهان
3( افزایشدخالتهایخارجی
4( وقوعجنگجهانیاوّل
 
 
 
 
 
10-مخالف اصلی مشروطیت که خواهان بازگشت نظام پادشاهی استبدادی بود که بود؟
مظفرالدینشاهمدتکوتاهیپسازصدورفرمانمشروطهدرگذشت
. محمدعلی شاه،جانشیناو،پادشاهیمستبدبود. اوبا پشتیبانیدولتروسیهوحمایتمستبدانداخلی،تصمیمگرفتحکومتنوپایمشروطهرانابودسازدونظامپادشاهیاستبدادیرادوبارهبرقرارکند. پسازچندماهاختلافودرگیری،بهدستورمحمدعلی شاهمجلسبهتوپبستهشدومنحلگردید.
 
 
 
 
11-پس از به توپ بستن مجلس چه کسانی به طرفداری از مشروطیت قیام کردند؟
مجاهدانمشروطه خواهدرتبریزبهرهبریستارخان وباقرخان دربرابرحکومتاستبدادیمحمدعلی شاهبهپاخاستند.
علمایمشروطه خواهنجفنیزآنانرابهمقاومتدربرابرشاهمستبددعوتکردند. طرفدارانمشروطهدرگیلانواصفهانبامشاهدهایستادگیمردمتبریز،روحیهگرفتندوراهیپایتختشدند. آنهاپسازفتحتهران،محمدعلی شاهرابرکنارکردندوپسرخردسالش،احمد میرزا،رابهجانشینیاوبرگزیدند.
 
 
 
12- علت مخالفت شیخ فضل الله نوری با مشروطیت چه  بود  و عکس العمل مشروطه خواهان چه بود؟
او که درآغازپشتیبانمشروطهبود معتقدبودرهبرانروشنفکر انقلاب که درتقلیدازاروپاییانزیادهرویمی کردند بهاسلاماعتقادیندارندومیخواهندافکاروفرهنگکشورهایاروپاییرادرایرانگسترشدهند.  
. سرانجامبرخیازمشروطهخواهانبعدازبرکناریمحمدعلیشاه،بافرصتطلبیشیخرابهاتهاممخالفتبانظاممشروطهمحاکمهکردندوبهشهادترساندند. شهادتمجتهدمعروفپایتخت،تأثیرنامطلوبیبراوضاعایرانداشتوموجباختلافودشمنیبیشتردرداخلکشورشد.
 
 
 
13-چرا انگلستان وروسیه قرارداد 1907 را منعقد وایران را میان خود تقسیم کردند؟
برایمقابلهباقدرتروزافزون آلمانومتحدانش
زیرا همزمانباوقوعانقلابمشروطیتدرایران،آلمانومتحدانش،یعنیایتالیا،اتریشومجارستان،بهیکقدرتبزرگاروپاییتبدیلشدهودرصدددست اندازیبرمستعمراتدیگرکشورهابودند.
 
 
 
 
 
14-روسیه پس از قرارداد 1907  چه اقداماتی در ایران انجام داد؟
دخالت درامورداخلیایران
جلوگیری از سروسامان دادن  بهاوضاعآشفتهٔکشورتوسط دولتومجلس
تصرف خاک ایران توسط نیروهایروسیه
کشتن تعدادیازمشروطه خواهاندرتبریز
بهگلولهبستنحرمامامرضادرمشهد
 
 
 
 
 
 
15-جنگ جهانی اول در چه سالی ومیان کدام کشورها روی داد ؟ کدام یک پیروز شدند؟
جنگجهانیاوّلدرسال1914  میلادی  ( 1293 شمسی )آغازشد.
دریکسویاینجنگ،کشورهایآلمان،ایتالیا،اتریشومجارستانوعثمانیقرارداشتندکهبهمتحدینمعروفبودند
 ودرسویدیگرآن،انگلستان،روسیهوفرانسهبودندکهبهمتفقین  مشهورشدند؛دراواخرجنگ،آمریکانیزبهمتفقینپیوست
. جنگجهانیاوّلپسازچهارسالباپیروزیمتفقینبهپایانرسید.
 
 
 
16-ایران چگونه درگیر جنگ جهانی اول شد؟
دولتایراندرابتدایجنگجهانیاوّلبیطرفیکاملخودرااعلامکرد
اماانگلستان،روسیه  وعثمانیاینبیطرفیرانادیده گرفتندونیروهایخودراواردایرانکردند. پسازآن،برخیمناطقایرانصحنهٔنبردنیروهایروسیهوانگلستانباقوایعثمانیشد. دربرخیازنواحیایرانمانندبوشهر،فارسوخوزستان،نیروهایمردمیازجملهعشایرغیوربهمقابلهباقوایاشغالگرانگلیسیبرخاستند.
دلیرمردانتنگستانیبهفرماندهیرئیسعلیدلواریباایثارجانخویشضربهٔسنگینیبهاشغالگرانواردآوردند.
 
 
17-جنگ جهانی اول چه تأثیری بر اوضاع ایران گذاشت؟
بیثباتیوآشفتگیبیشتراوضاعایران
ضعیف شدن دولتمرکزی و ازدستدادنتسلطخود برامورکشوربهدلیلحضورنیروهایاشغالگرودرگیریهاینظامی،
گسترش نافرمانیوسرپیچیازفرماندولتمرکزی
ازبینرفتنامنیتوآسایشمردم
مرگ بسیاری از ایرانیان در اثرقحطی،فقر،گرسنگیوشیوعبیماریهایواگیردار